BEZPŁATNA INFOLINIA

800 080 178

LOTO – sposób na poprawę bezpieczeństwa pracy

LOTO – sposób na poprawę bezpieczeństwa pracy

Kłódki bezpieczenstwa, blokady zaworów, wyłaczników elektrycznych czy rozłaczników elektrycznych to tylko niektóre elementy systemu kryjacego sie pod tajemnicza nazwa LOTO.

LOTOCzym jest ten system, jakie zagrozenia dzieki jego zastosowaniu mozna wyeliminowac i przede wszystkim – czy istnieja regulacje prawne bedace podstawa wdrozenia takiego rozwiazania podnoszacego poziom bezpieczenstwa słuzb utrzymania ruchu? Coraz wiecej zakładów produkcyjnych w Polsce decyduje sie na wdrozenie tego systemu, dzieki czemu znacznie podwyzsza sie poziom bezpieczenstwa pracy poprzez eliminacje błedów ludzkich oraz ochrone pracowników przed wypadkiem. Jest to system, który zapewnia bezpieczna prace podczas napraw i postojów remontowych, chroni zarówno pracowników przed wypadkiem, jak i maszyny i urzadzenia przed uszkodzeniem i ewentualnym zatrzymaniem produkcji.

 

Czym jest LOTO?

LOTO to skrót od Lockout/Tagout. Lockout jest to planowo prowadzone działanie, które obejmuje odłaczanie i zabezpieczenie wszelkiej energii zasilajacej od maszyn podczas wykonywania na nich remontów lub prac konserwacyjnych. Zabezpiecza pracowników działów utrzymania ruchu przed ponownym załaczeniem maszyn, dopóki zabezpieczenia nie zostana zdjete. Tagout to z kolei przywieszka (z ang. tag) ostrzegajaca i informujaca pracowników, ze dana maszyna jest wyłaczona z eksploatacji. W praktyce dopóki zawieszki te nie zostana zdjete przez osobe, która je załozyła, nie jest mozliwe uruchomienieCzym jest LOTO? LOTO to skrót od Lockout/Tagout. Lockout jest to planowo prowadzone działanie, które obejmuje odłaczanie i zabezpieczenie wszelkiej energii zasilajacej od maszyn podczas wykonywania na nich remontów lub prac konserwacyjnych. Zabezpiecza pracowników działów utrzymania ruchu przed ponownym załaczeniem maszyn, dopóki zabezpieczenia nie zostana zdjete. Tagout to z kolei przywieszka (z ang. tag) ostrzegajaca i informujaca pracowników, ze dana maszyna jest wyłaczona z eksploatacji. W praktyce dopóki zawieszki te nie zostana zdjete przez osobe, która je załozyła, nie jest mozliwe uruchomienie maszyny. Kompletna gama fizycznych zabezpieczen wyłaczników elektrycznych i wtyczek, zaworów kulowych, zasuw z pokretłem i innych do wszystkich rodzajów energii obejmuje:

  • zagrozenia elektryczne – specjalne zabezpieczenia Lockout dla kazdego rodzaju wyłaczników elektrycznych chroniacych pracowników przed nieoczekiwanym załaczeniem maszyn; to m.in. zabezpieczenia na wyłaczniki pradu, przełaczniki, wyłaczniki remontowe, miniaturowe bezpieczniki „eSy”, bezpieczniki topikowe, bezpieczniki mocy, zabezpieczenia wtyczek, złaczy przemysłowych i gniazd elektrycznych,
  • zagrozenia mechaniczne – blokady, które sa podstawa systemu Lockout. Umozliwiaja zablokowanie kazdego rodzaju energii doprowadzanej do maszyn. Energia zgromadzona w maszynach, np. cisnienie oleju w instalacji hydraulicznej, moze wprowadzic maszyne w ruch. Dlatego tez oprócz blokad wyłaczników elektrycznych i zaworów na rurociagach stosowane sa blokady pneumatyki i hydrauliki,
  • zagrozenia chemiczne – wszelkie substancje doprowadzane do maszyn za pomoca rurociagów stanowia potencjalne zagrozenie dla pracowników remontujacych maszyny. Dlatego stosuje sie blokady zaworów kulowych, zasuw z pokretłem, zaworów motylkowych, blokady linkowe i inne.

 

Nie tylko blokady

Wszystkie blokady sa tak skonstruowane, ze mozliwe jest ich zamkniecie na kłódke. Nalezy jednak pamietac, ze samo stosowanie blokad i zawieszek nie jest całoscia systemu. Do pełnej funkcjonalnosci konieczny jest audyt zakładu i stworzenie procedur i instrukcji stanowiskowych uwzgledniajacych istniejace juz procedury i przepisy BHP. Ponadto niezbedne jest tez przeszkolenie pracowników oraz firm zewnetrznych przeprowadzajacych remonty maszyn w zakresie stosowania systemu.

Pełne wdrozenie LOTO powinno obejmowac:

  1. Audyt LOTO 
    a) identyfikacja zagrozen na kazdej z maszyn (punkty odciecia niebezpiecznej energii), 
    b) dobór odpowiednich blokad systemu Lockout (wraz z ilosciami).
  2. Stworzenie ogólnej koncepcji i pisemnej procedury LOTO.
  3. Dostarczenie blokad Lockout, kłódek systemowych oraz zawieszek Ragout.
  4. Oznaczenie maszyn i instalacji dla potrzeb LOTO (lub zakup drukarek do oznaczen przemysłowych Brady).
  5. Stworzenie instrukcji stanowiskowych LOTO (np. w formie Plackardu).
  6. Szkolenie w pełnym zakresie dla uzytkowników systemu oraz informacyjne dla pozostałych pracowników.
  7. Ustalenie sposobu przechowywania sprzetu LOTO i dostepu do niego.
  8. Audyt sprawdzajacy działanie systemu LOTO wraz z wnioskami usprawniajacymi.

 

Co na to prawo?

Polskie i europejskie przepisy nie zobowiazuja do stosowania systemu LOTO, jednak dyrektywa Unii Europejskiej (89/655 CEE) zobowiazuje do zabezpieczania zródeł energii. Paragraf 2.14 mówi o tym, ze sprzet roboczy musi byc wyposazony w łatwo odrózniajace sie srodki, słuzace do odłaczania od wszystkich zródeł energii. Kolejny punkt (czyli paragraf 2.15) dodaje, ze sprzet roboczy musi byc wyposazony w znaki ostrzegawcze i oznakowanie, majace zasadnicze znaczenie dla poprawy bezpieczenstwa pracowników. Polskie przepisy i kodeks pracy równiez nie wskazuja na koniecznosc stosowania tego systemu, mimo to wiele firm decyduje sie na jego wdrozenie, aby poprawic bezpieczenstwo pracy w zakładzie. Warto dodac, ze dobrze wdrozony system podnosi równiez prestiz firmy oraz czesto wpływa na zmiane stawek ubezpieczenia.

 

Uwaga na błedy

Dla poprawnego funkcjonowania systemu LOTO warto pamietac o kilku dodatkowych zaleceniach. Najczestszymi błedami popełnianymi przy próbie wdrozenia systemu sa:

  • brak wprowadzenia w formie ¡ pisemnej Lockout programu/ procedury,
  • brak opracowania i stosowania Lockout procedur maszynowych,
  • brak przeprowadzania okresowych inspekcji procedur odizolowania energii,
  • brak przeprowadzenia szkolenia pracowników,
  • brak sprecyzowania zakresu działan i kompetencji pracowników, aby uzyskac zgodnosc z wymaganiami,
  • brak wystarczajacej ilosci certyfikowanych blokad niebezpiecznej energii.

Dlatego system ten warto wprowadzac z konsultantem lub firma posiadajacymi referencje i doswiadczenie. Pozwoli to na sprawne wdrozenie systemu, który bedzie funkcjonalny i jednoczesnie przyjazny uzytkownikowi. Dzieki umiejetnemu doborowi blokad i oznaczen, ich liczby i rozmieszczeniu oraz dobremu oznaczeniu blokowanych punktów podnosimy prostote systemu. Nalezy pamietac, ze system Lockout czesto budzi niechec pracowników, wiec uswiadomienie i pełne szkolenie wyjasniajace cel i zasady blokowania niebezpiecznej energii wraz z praktycznymi cwiczeniami sa bardzo istotnym punktem całego wdrozenia. Wszystkie te aspekty wpływaja na szybkosc i jakosc wdrozonego systemu przy jego jednoczesnej uniwersalnosci i prostocie. Tak wdrozony system i co wazne, uzywany przez pracowników na pewno bedzie dodatkowym elementem podnoszacym bezpieczenstwo pracy w zakładzie, przy jednoczesnej optymalizacji kosztów samego wdrozenia.

Mgr inz. Michał Gorgol

Key Account Manager Poland, W.H. Brady